Publicistikë

RUBRIKAT

Fichier hébergé par Archive-Host.com

1 2 3 suivant

Lundi 20 octobre 2008

Manhattan

Pamje nga Manhattan (Foto - Vasil Qesari )

NË MANHATTAN

Nga Simbad Detari

Për këdo që vetëm ka dëgjuar, por nuk e ka vizituar ishullin Manhattan në New York, ndofta pamja e parë që përfytyron është ajo e kartëpostales së njohur me Statujën e Lirisë dhe një grumbull të madh grataçielësh, të cilët ngrihen lart në qiell e janë aq të ngjeshur me njëri tjetrin, sa njeriut të ngratë mes shtrëngesës së tyre i zihet fryma dhe vetja i duket si një milingonë. Me këtë përfytyrim u nisa drejt tij edhe unë, ndërsa vetura përshkonte urën Brooklyn, për të mbërritur në zemër të tij. Por, jo, ky ishte thjesht një impresion i rremë, nga që sapo hyn në brendësi të tij, të shfaqet një qytet jo vetëm gjigant por edhe plot gjallëri, rrugë e trotuare të gjerë si edhe shume sipërfaqe të gjelbra të cilat shtrihen ane e mbanë, në Central Park, Bowling Green Washington Square Park, Union Square, Tompkins Square Park, Battery Park etj.

Me një guidë të vogël në dorë, në frëngjisht, mësova pa mbërritur mirë në të, se Manhattan është një nga njësitë administrative të New York-ut ( katër të tjerët janë: Brooklyn, Queens, Bronx dhe Staten Island ) dhe ka nje sipërfaqe prej 58,8 km2. Me një dendësi popullsie e cila i kalon gjithë qytetet e tjera të Shteteve të Bashkuara, ai është zemra ekonomike, financiare dhe kulturore e vendit (me muze të njohur botërisht, si ‘Metropolitan Museum of Art’, ‘American Museum of Natural History’, ‘MoMa’, ‘Guggenheim’, ‘Frick Collection’ etj.)

Me të drejtë thuhet se po nuk ke vizituar Avenynë e Pestë (Fifth Avenue), nuk ke parë asgjë nga Manhattan. Dhe kjo është e vërtetë, nga që ajo është arteria me e rëndësishme e tij e cila përshkon anën lindore të Central Park dhe qendrën e Midtown. Ajo është një nga ‘avenytë’ më të njohura dhe të rëndësishme në botë, ashtu siç janë Oxford Street në Londër dhe Champs Élysées në Paris. E ndodhur mes parqesh të shumtë si edhe ndërtesash të shumta financiare, ajo përbën një nga simbolet e pasurisë së Amerikës. Ndërkohë, Avenyja e Pestë, përsa i përket çmimeve për metër katror, konsiderohet si më e shtrenjta në botë, pas rrugës Sloane Street në Londër. Përgjatë saj, ndodhen shumë mjedise turistike si edhe ndërtesa me famë, të tilla si ‘Empire State Building’, ‘New York Public Library’, ‘Rockefeller Center’ dhe ‘Katedralia Saint-Patrick’, Akademia mjekësore e Nju Jorkut (New York Academy of Medicine) dhe spitali i njohur ‘Mount Sinai Hospital’ ...

Manhattan, është ndër të tjera edhe vendi i të papriturave, ndofta nga më të paimagjinueshmet. Ti, pa e ditur fare, mund të ndodhë që të ecësh në një trotuar, të blesh në një magazinë apo të drekosh në një restorant, përbri një shkrimtari, shkencëtari apo artisti të shquar botëror. Kështu, na ndodhi edhe ne, ndërkohë që kalonim me makinë, në të majtë të Central Park. Trafiku qe i dendur dhe vetura ecte ngadalë, ndërkohë që në hyrjen e një hoteli luksoz, pashë një turmë të madhe njerëzish, mes të cilëve një grumbull fotoreporterësh. Dhe, ndofta nga forca e kërshërisë apo instinkti i profesionit, i thashë mikut tim Filip Gazulli në se mund të zbrisja për të mësuar se, përse aty ishin mbledhur aq shumë njerëz. Filipi ndaloi për dy-tri sekonda dhe shkoi të gjente ndonjë vend për të parkuar makinën, gjë e cila në Manhattan është aq e vështirë sa që mund të quhet një mrekulli e vërtetë. Ndërkohë, zbrita dhe u shtyva mes turmës dhe duke treguar kartën e gazetarit, mund të kaloj edhe gardhin e fundit të policëve. Pyeta dhe mësova se prej atij hoteli (The Ritz –Carlton), pritej të delte këngëtarja e shquar, Céline Dion. Prita edhe unë bashkë me të tjerët dhe pas nja njëzetë minutash, ajo doli nga hoteli i shoqëruar nga thirrjet e qindra 'fans' - ëve si edhe blicat e dhjetëra reporterëve. Duke qenë as dy metra larg saj, munda ti bëj një fotografi. Pastaj, këngëtarja e shquar, u largua e shoqëruar nga një varg veturash e ulërima alarmesh policie, sikur të ish kryetari i një shteti të madh ...

Celine Dion (Foto - Vasil Qesari)

Sigurisht çdo njeri që ndodhet në New York, qoftë dhe për tri - katër ditë siç më rastisi mua, nuk mund të mos dëshirojë të bëjë një shëtitje në Brodway. Kështu, pra bëra dhe unë, i shoqëruar nga Anna dhe ‘guida’ ime Monika e cila më kujtonte ‘Natalinë’ e Gilbert Becaud. E, ndërsa po ecnim në këmbë, pikërisht aty përreth City Hall Park ku zhvillohen paradat e mëdha popullore që përkujtojnë ngjarje kombëtare apo të tjera të shënuara, mua mu kujtua vetëtimthi, Tirana e viteve tona studentore. Ishte aso kohe, një rrugë të cilën ne e quanim ‘Brodway’ e cila niste dhe përfundonte te Pallati i Kulturës, duke përshkruar rreth e qark ‘Rrugën e Barrikadave’. Nuk e di, kush kish qenë i pari ai që e kish quajtur atë me një emër të tillë, por ajo ishte vërtet rruga me e populluar e kryeqytetit dhe zemra e shëtitjeve të rinisë së asaj kohe, e cila njëkohësisht të bënte të nënqeshje hidhur, me emrin e saj ironik: Brodway ...

Në fakt, Brodway është i vetmi aks i cili përshkon nga veriu gjer në jug ishullin Manhattan dhe sigurisht, në mënyrë integrale atë s’mund ta përshkosh, veçse me makinë. Por, ja vlen ama, të ecësh në këmbë, pikërisht përreth City Hall Park, aty ku zhvillohen paradat e mëdha popullore, të cilat përkujtojnë ngjarje kombëtare apo të tjera të shënuara. Përfitova nga rasti të bëja fotografi, pikërisht ndërkohë që para meje, shihja qindra reklama të ndritshme, hiper - gjigante, plot ngjyra marramendëse dhe lëvizje shumëkahëshe. Ndodhesha pra, në zemër të Brodway, aty ku firmat dhe kompanitë me të njohura botërore, (perandoritë miliardere), demonstronin famën, fuqinë dhe madhështinë e tyre planetare e ku, njeriu i gjorë – ai i zakonshmi – e ndjen veten të vockël e pothuajse të pavlerë, pikërisht nga spektakli dhe arroganca e Forcës së Parasë ...

Në Brodway, pata fatin të shoh një shfaqje. Mes rrugëve 41 dhe 53, përreth Times Square, ndodhen rreth 40 teatro që shfaqin spektakle muzikore me skenografi dhe kostume mahnitëse, me muzikë dhe balete të mrekullueshme. Monika, gjithmonë bujare dhe zemërmirë, na bleu dy bileta për në ‘Majestic Theatre’ dhe së bashku me Filipin, atin e saj dhe mikun tim të vjetër, shkuam për të ndjekur pikërisht shfaqjen ‘The Phantom of the Opera’ (Fantazma e Operës) e cila konsiderohet një sukses i madh, pas spektakleve të suksesshme ‘Chicago’, ’The Lion King’ dhe ‘Mamma Mia’. Ngjarja e kësaj pjese, e cila ka njohur sukses edhe në gjini të tjera si, në letërsi, teatër e kinema, është kompozuar nga i shquari Andrew Lloyd Webber, më 1986. ‘Fantazma e Operës’ ka pasur sukses të jashtëzakonshëm, përsa i përket numrit të shfaqjeve e spektatoreve (mbi 80 milion qysh prej krijimit të saj). Me skenografi magjepsëse dhe këngëtarë klasi, ne kaluam dy orë të mahnitshme, duke adhuruar subjektin e saj: historinë e artistes së re Christine Daaé, këngëtare e operës së Parisit e cila bie në dashuri me një person fantazmë, të fshehur në qilarët e operës e që e çon atë drejt një suksesi të mahnitshëm. Në mbrëmje vonë, ndërkohë që Times Square, zhurmonte nga njerëzit dhe vezullimet e reklamave, ne dolëm në rrugën plot lëvizje dhe nisëm të diskutonim se sa e fortë duhej të ishte konkurrenca, për të luajtur në teatrot e Brodway. Padyshim - tha me të drejtë Filipi - janë me mijëra e mijëra, ata artistë që ëndërrojnë të luajnë, qofte edhe nje rol të dorës së dytë, aty në ‘vendin e çudirave’ i cili mbante emrin Brodway ...

Par Simbad
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires

Dimanche 5 octobre 2008

Simbadi ne Woodstock

Vasil Qesari dhe Fat Velaj mes hippi-së së fundit në Woodstock

MITI WOODSTOCK

Makina la pas Nju Jorkun e zhytur në dritën e një dielli verbues dhe ne morrëm rrugën drejt Woodstock-ut. Anna Kohen, na kish ftuar të kalonin një natë në shtëpinë e dytë të saj e cila ndodhet ne atë qytet, nga ku pastaj të nesërmen do të vazhdonim udhëtimin tonë për në Boston. Makina shkiste me shpejtësi mbi asfalt dhe unë kundroja pyjet e pafund që shpaloseshin para nesh.

- E dini ? – tha Anna – Këto pyje, tani që vjeshta afron, marrim ngjyra me të vërtetë magjike. Në to, sheh gjithë variacionet e saj që nga e verdha, bordoja, ndryshku, argjendi dhe ajo e bakrit shkëlqyes. Ka shumë njujorkezë, shtoi ajo, të cilët e bëjnë shpesh këtë rrugë pikërisht në vjeshte, thjesht për kënaqësinë e syve dhe të shpirtit, për të shijuar bukuritë e peizazheve, të pyjeve dhe pemëve që ngjajnë si tablo surrealiste.

Unë buzëqesha. Nuk ishte herë e parë që shihja pamje të tilla. I kisha parë ato edhe në thellësi të Girondës, në Francë, kur shkoja për xhirime. Por, gjithsesi, pyjet në veri të shtetit të Nju Jorkut, ishin më mëdha se ato të departamentit francez, ku jetoja unë. Anna, ulur në sedijen para, rrezatonte dritë. Flokët e saj të artë, po ashtu. Makinën e ngiste Markus, i shoqi, ndërsa mbrapa kishim zënë vend unë dhe Fatmiri.

Pra, po shkonim në Woodstock, një emër që më kish ngacmuar qysh në rini për vetë historinë e tij. Një vend që më tërhiqte si magnet, me plot kujtime dhe nostalgji të largëta. Kurrë nuk kisha menduar se, do të vinte një ditë që do të vija këmbë në të. Woodstock, Woodstock ! Sa herë e kisha dëgjuar atë emër. Sa këngëtarë të shquar, ishin bërë të njohur botërisht, pikërisht duke kënduar së pari aty. Për të kisha ndjekur lajme e reportazhe, në radion italiane, në leximet e mia si edhe në kronika të ndryshme televizive. Bile, kur isha mësues në Skrapar, për të kisha shkruar edhe nje poezi. Ndërsa, një emision të titulluar ‘Three days of peace and music’ kanali francez ‘Arte’, e kish dhenë pikërisht para se të nisesha për në Shtetet e Bashkuara.

Pas një ore e ca udhëtim, mbërritëm në qytetin mitik. Them mitik sepse, aty ka ndodhur një ngjarje e cila ka shënuar historinë e Amerikës dhe mbare botës. Por, për këtë ngjarje, do te flas pak me poshtë. Në rrugët e qytetit të vogël e të qetë, shihje tek-tuk ndonjë turist dhe shumë ‘boutique de souvenirs’, ku shiteshin vetëm objekte që i bënin jehonë Woodstock-ut të viteve ’60. Nga ngjarja e bujshme e dikurshme, nuk kish mbetur asgjë e ‘gjallë’, përveçse një qytezë e qetë me shtëpi fshehur mes gjelbërimit. E vetmja dëshmi e së kaluarës, ishte prania e një hippie të moshuar, veshur me një rendigote të gjatë prej basme me lule. Një lolo me ca rraqe në krahë që shëtiste rrugëve, me duar plot unaza e me thonjtë e këmbëve, lyer me manikyr të gjelbër. Por, a ishte vërtet kjo, relikia apo të themi ‘karikatura’ e fundit që kish mbetur, nga epoka e quajtur ‘‘Peace & Love’ (Paqë dhe Dashuri) ? Sigurisht, jo ! Aty banonte Bob Dylan (një nga idhujt e mi) dhe qyteti vazhdonte të ishte një qendër e rëndësishme kulturore e artistike e njohur në mbare Shtetet e Bashkuara ...

Pasi vizituam dhe u regjistruam, në qendrën e njohur të Shoqatës së Fotografëve të Woodstock-ut e pamë një varg dyqanesh, u instaluam në shtëpinë e hijshme të Annes dhe Markus, mes një pylli të dendur e të qete. Ajri ishte i pastër dhe të mbushte mushkëritë me oksigjen. Pimë një aperitiv në verandë e pastaj vizituam shtëpinë dhe mjedisin përreth. Anna, me sa dukej, kish dobësi të veçantë për bretkosat. Ato, në forma të stilizuara, ishin të pranishme kudo. Brenda e jashtë shtëpisë, në forma e me materiale nga më të ndryshmet: qeramike, dru, hekur e qelq. Nuk e pyeta Annën për këtë pasion të saj të çuditshëm, bile harrova ti thosha se mos ndofta kish lindur nënë 'shenjën e ujit' ...

Anna Kohen në kopshtin e shtepisë së saj në Woodstock

Por, le të vijmë aty ku edhe mendimet e emocionet e mia, rrihnin më shumë. Te ajo çka përfaqësonte ajo qytezë, emri i së cilës është kudo i njohur në botë. Pikërisht, për Festivalin e Woodstock-ut (Woodstock Music and Art Festival) i cili kish shënuar edhe pikën kulmore të së quajturës ‘kundër – kulturë’ të viteve ’60 si dhe të lëvizjes hippi. Por, për të kuptuar kontekstin e ‘fenomenit Woodstock’, lypset të kthehemi pas në kohë. Prej vitit 1965 e më pas, gjithandej në botën perëndimore, patën shpërthyer shumë protesta ndaj luftës në Vietnam. Po ashtu, ndaj moralit dhe traditave të shoqërisë konservatore si dhe pengesave ndaj lirive shoqërore e personale. Në krye të tyre qe një pjesë e rinisë amerikane. Kështu, në këtë kontekst historik, pat lindur lëvizja e njohur ‘Peace & Love’ (Paqë dhe Dashuri) ...

Dhe qe pikërisht në Woodstock, në këtë qytezë të shtetit të New York të njohur për qetësinë e tij ‘olimpike’ që një djalosh i vuri vetes qellim të organizoje, një koncert 3 ditësh i cili do të mblidhte këngëtaret më të mëdhenj të muzikës rok. Veprimtaria do kishte si moto, fjalët ‘Peace, music and love’. ‘Tri ditë në paqë dhe muzike. Qindra hektarë për tu shlodhur. Shëtisni dhe bridhni për tri dite pa pasur mbi kokë grataçiele e semaforë. Ngrini ballonë. Bëni banja dielli. Gatuani vetë për të ngrenë dhe thithni ajër të pastër ‘ – këto ishin fjalët që shkruheshin në lajmërimin e bërë në gazetë, pa ditur se aty do vërshonin rreth gjysmë milionë të rinj e të reja. E më tej, shkruhej se në koncert do merrnin pjesë këngëtaret më të njohur të kohës: Bob Dylan, Jim Morrison, The Doors, Santana, The Who, Joe Cocker, The Who, Jimi Hendrix, Ravi Shankar, Country Joe & The Fish, Joan Baez, Janis Joplin & the Grateful Dead, Santana, Ten Years After, John Sebastian e të tjerë ...

Në botën e të rinjve amerikanë, mes adhuruesve të këngëve rok, nisi të hapet fjala se një festivali i madh, i paparë kurrë do të mbahej në Woodstock. Më pas, u fol se ‘festivali në fjalë do të behej në fermën e Bob Dylan dhe kështu ai do të kthehej përsëri në skenë, pas aksidentit që kish pësuar me motoçikletë’. Festivali, u zhvillua nga 15 gjer në 17 gusht 1969. Bashkia e qytetit edhe pse tradicionalisht i kish mbështetur veprimtaritë artistike, e kish refuzuar organizmin e tij nga frika e prishjes së rendit por, megjithatë, organizatorët ia kishin dalë mbanë që ta realizonin atë pak më larg, në vendin e quajtur Bethel, duke i paguar 50 mijë dollarë pronarit të saj, fermerit Max Yasgur.

Në Woodstock, nisën të zbarkojnë ‘hordhitë’ e para me djem e vajza. Dhjetëra mijëra minifunde e flokëgjatë, hipur në autobusë të pikturuar e të zbukuruar me lule. Po ashtu, vargje pa fund kamionësh, motoçikletash, veturash, kuajsh e bile edhe disa helikopterë. Turmat që mbërrinin në qytezë nuk kishin fund. Aty, fillimisht ishin parashikuar të vinin rreth 50 mijë spektatore por në fakt, u mblodhën rreth gjysmë milionë vetë. Në New York, u shpall alarmi. Woodstock u cilësua prej autoriteteve zonë e rrezikuar, pikërisht nga dyndja e paparë e njerëzve. Autostrada drejt tij u bllokua. Ushtria ndërhyu për të përballuar gjendjen e jashtëzakonshme.

Në fushën dhjetëra e dhjetëra hektarësh, koncerti treditor vazhdonte. Në skenë këndohej papushim. Ishte kulmi, apogjeu i lëvizjes hippi. Akordet e kitarave të grupit Who elektrizojnë turmat, muzika e dashuria pushtojnë sheshet dhe pyjet përreth. Grupi muzikor Country Joe & The Fish këndon ‘Këngë për Vietnamin’ ndërkohë që qindra mijëra spektatorë, shoqëronin së bashku refrenet e saj. Në fund të atyre tri ditëve që mbetën të pashuara në kujtesën e mbarë botës, koncerti u mbyll me tingujt e kitarës së Jimi Hendrix i cili interpretoi himnin amerikan ... Pas kësaj, Woodstock do të mbetej në histori !

Ndërkohë ne, aty në një kënd të qytezës së heshtur, ndërsa nata përreth kish renë e thellë, na duhej të shtiheshim për gjumë. Të nesërmen, na prisnin të papritura të reja, në rrugën drejt Bostonit !

Afishe e kohës për Koncertin në Woodstock